Bir SaaS ürününde yaşanabilecek en kötü olaylardan biri performans problemi değildir.

Bir müşterinin, başka bir müşterinin verisini görmesidir.

Bu genellikle karmaşık bir saldırıyla olmaz. Bir geliştiricinin yeni bir rapor sorgusu yazarken şu satırı unutmasıyla olur:

AND tenant_id = :tenantId

Üç model

Multi-tenant veri izolasyonu için genellikle üç yaklaşım konuşulur.

Paylaşılan tablolar. Bütün tenant’ların verisi aynı tablolarda durur. Her satırda tenant_id vardır. En ucuz ve en kolay ölçeklenen modeldir. Yeni müşteri eklemek bir satır insert etmektir. İzolasyon tamamen uygulamanın doğruluğuna bağlıdır.

Tenant başına şema. Aynı veritabanında her müşteri için ayrı bir şema. İzolasyon daha güçlüdür, yedekleme ve geri yükleme müşteri bazında yapılabilir. Ama yüzlerce şemada migration çalıştırmak ayrı bir operasyon problemidir. Binlerce şemaya çıkıldığında veritabanı katalog boyutu da sorun olmaya başlar.

Tenant başına veritabanı. En güçlü izolasyon. Büyük müşteriler için veri konumu, şifreleme anahtarı ve performans izolasyonu gibi gereksinimler karşılanabilir. En pahalı model.

Pratikte çoğu B2B SaaS paylaşılan tablolarla başlıyor. Büyük ve özel gereksinimleri olan müşteriler için ayrı veritabanı seçeneği sonradan ekleniyor. İki modeli birlikte destekleyebilmek de mimarinin baştan buna göre kurulmasını gerektiriyor.

Filtreyi geliştiriciye bırakmamak

Paylaşılan tablo modelinde asıl soru şu: tenant filtresinin her sorguda bulunmasını nasıl garanti ederiz?

Code review ile garanti edilemez. Yüzlerce sorgu var ve bir tanesinin gözden kaçması yeterli.

Filtre, geliştiricinin hatırlamasına gerek kalmadan uygulanmalı.

Hibernate tarafında @TenantId anotasyonu veya filter mekanizması bunu ORM seviyesinde sağlıyor. Ama native sorgular, raporlama araçları veya başka bir servisin doğrudan veritabanına erişmesi bu katmanı atlar.

Row Level Security

Bu yüzden ben izolasyonu mümkün olduğunca veritabanına yakın kurmayı tercih ediyorum.

PostgreSQL’in Row Level Security özelliği bunun için çok uygun:

ALTER TABLE invoices ENABLE ROW LEVEL SECURITY;

CREATE POLICY tenant_isolation ON invoices
USING (tenant_id = current_setting('app.tenant_id')::uuid);

Uygulama her transaction başında tenant’ı set eder:

SET LOCAL app.tenant_id = '6f1c...';

Artık WHERE koşulu unutulsa bile veritabanı sadece o tenant’ın satırlarını döndürür.

Dikkat edilmesi gereken birkaç nokta var. Tablo sahibi olan rol RLS’den varsayılan olarak muaftır, bu yüzden uygulama tablo sahibi olmayan ayrı bir rol ile bağlanmalı. Connection pool kullanılıyorsa SET yerine SET LOCAL kullanmak gerekir, yoksa bir önceki isteğin tenant bilgisi connection üzerinde kalabilir.

Bu son madde özellikle tehlikeli. Pool’a geri dönen bir connection’da önceki tenant’ın ayarı kalırsa, sonraki istek yanlış tenant’ın verisini görebilir.

Tenant bilgisi nereden geliyor?

İzolasyonun ikinci yarısı, tenant kimliğinin güvenilir bir kaynaktan alınmasıdır.

Request body’den veya query parametresinden gelen tenantId değerine güvenmek yanlış. Kullanıcı bunu değiştirebilir.

Tenant bilgisi kimlik doğrulama sırasında belirlenmeli, örneğin token içindeki doğrulanmış bir claim’den, ve request bağlamına oradan aktarılmalı. Asenkron işlerde, kuyruklarda ve scheduled job’larda bu bağlamın da taşınması gerekir. En çok sızıntı arka plan işlerinde yaşanır.

Diğer paylaşılan kaynaklar

Veritabanı izolasyonu tek başına yetmez.

Cache key’lerinde tenant yoksa, iki müşteri aynı key’e denk gelen veriyi paylaşabilir. Dosya depolamada path’ler tenant bazında ayrılmalıdır. Arama index’lerinde de aynı filtre gereklidir.

Bir de “noisy neighbor” problemi var. Tek bir büyük müşterinin ağır raporu, aynı veritabanındaki herkesin performansını düşürebilir. Tenant bazında rate limit ve kaynak kotası bu yüzden izolasyonun bir parçasıdır.

Multi-tenancy bir özellik değil, sistemin her katmanını etkileyen bir varsayım.

Ve o varsayımın tek bir sorguda bozulması, ürünün güvenilirliğini bir gecede bitirebilir.