Bir kullanıcının adını güncelleyen bir endpoint düşünün.

Bazı projelerde bu işlem şu dosyalardan geçer:

UpdateUserNameController
UpdateUserNameRequest
UpdateUserNameCommand
UpdateUserNameUseCase
UpdateUserNameService
UserRepositoryPort
UserPersistenceAdapter
UserJpaEntity
UserDomainModel
UserMapper
UserEntityMapper

On bir dosya.

Bir UPDATE sorgusu için.

Ve bu yapı “temiz mimari” olarak savunulur.

Fikirler değerli

Hexagonal architecture’ın temel fikri güçlü: iş mantığı veritabanından, framework’ten ve dış servislerden bağımsız olmalı. Dış dünya ile iletişim port’lar üzerinden olmalı.

Bu sayede iş kuralları dış bağımlılıklar olmadan test edilebilir. Altyapı değiştiğinde iş mantığı etkilenmez.

Gerçekten karmaşık bir domain’de, birçok dış entegrasyonu olan ve uzun yıllar yaşayacak bir sistemde bu ayrım çok değerli.

Problem, bu yapının iş kuralı neredeyse olmayan kodlara da aynı şekilde uygulanması.

Tek implementasyonlu interface

En sık gördüğüm kalıp şu:

public interface UserService { ... }
public class UserServiceImpl implements UserService { ... }

Interface’in tek bir implementasyonu var. İkincisinin olması da öngörülmüyor.

Sık duyulan gerekçe test edilebilirlik. Ama modern mock kütüphaneleri concrete sınıfları da mock’layabiliyor. Spring de proxy oluşturmak için interface’e ihtiyaç duymuyor.

Gerekçelerden biri de “ileride değişirse” düşüncesi. Ama ihtiyaç gerçekten ortaya çıktığında bir sınıftan interface çıkarmak, IDE’de birkaç saniyelik bir refactoring.

Gereksiz interface’in maliyeti ise her gün ödenir. Koda “go to definition” ile gidildiğinde interface’e ulaşılır, implementasyonu bulmak için bir adım daha atılır. Her değişiklik iki dosyada yapılır.

Mapper zinciri

Katmanlar arasında veri dönüştürmek, katmanların birbirinden bağımsız evrilebilmesi için yapılır.

Request DTO’su API sözleşmesidir. Entity veritabanı şemasıdır. Domain model iş kurallarını taşır. Bunların ayrı olması bazen gerçekten gerekir. Özellikle dışarıya açık API’nin veritabanı şemasına bağlı olmaması önemli.

Ama dört modelin de birebir aynı alanlara sahip olduğu ve her mapper’ın sadece alanları kopyaladığı bir yapıda, bu ayrımın sağladığı bir esneklik yok. Sadece bir alan eklemek için dört dosyayı ve üç mapper’ı güncellemek gerekiyor.

Ve mapper’larda unutulan bir alan, derleme hatası vermeden sessizce null olarak taşınıyor.

Karmaşıklığı nereye harcadığımız

Bence asıl soru şu: bu soyutlama hangi değişikliği kolaylaştırıyor?

Ödeme sağlayıcısının değişmesi gerçek bir ihtimalse, ödeme işlemi için bir port tanımlamak mantıklı. Bugün iki sağlayıcı varsa zaten gerekli.

Veritabanının PostgreSQL’den başka bir şeye geçmesi pratikte nadir ve geçildiğinde de soyutlama genellikle yetmez. Sorgular, transaction davranışları, index stratejileri değişir.

Soyutlamalar, değişmesi muhtemel olan şeylerin etrafına konduğunda değer üretir. Her şeyin etrafına konduğunda ise kodu okumayı zorlaştıran bir katmana dönüşür.

Modül sınırları daha önemli

Benim deneyimimde bir projeyi uzun vadede asıl koruyan şey, her sınıfın bir interface’inin olması değil, modüller arası sınırların net olması.

Sipariş modülü fatura modülünün veritabanı tablolarına doğrudan erişemiyorsa, modüller arasında açıkça tanımlanmış bir API varsa, modül içinde basit bir katmanlı yapı çoğu zaman yeterli.

Karmaşıklık, domain’in gerçekten karmaşık olduğu modüllerde artırılabilir. Basit bir ayarlar modülü ile kural motoru içeren bir fiyatlandırma modülü aynı mimari törenden geçmek zorunda değil.

İyi mimari, en çok kalıbı uygulayan mimari değil.

Bir sonraki değişikliği en az dosyaya dokunarak, en az riskle yapmanızı sağlayan mimari.