İki sunucu aynı kayda yazıyor. Hangisi son yazdıysa o kazanıyor.
Kimin son yazdığını bulmak için zaman damgasına bakıyorsunuz.
UPDATE ... SET value = ?, updated_at = now()
WHERE ... AND updated_at < ?
Mantıklı görünüyor.
Ama sunucuların saatleri aynı değilse, “son” kelimesi anlamını yitirir.
Saatler kayar
Her sunucunun saati bir kristal osilatöre dayanır ve bu osilatörler mükemmel değildir. Sıcaklığa, donanıma ve yaşa bağlı olarak saat zamanla ileri veya geri kayar.
NTP bu kaymayı düzenli olarak düzeltir. İyi koşullarda sunucular arasındaki fark birkaç milisaniye seviyesinde tutulur. Ama ağ gecikmesi, yanlış konfigürasyon veya NTP sunucusuna erişilememesi durumunda fark yüzlerce milisaniyeye, hatta saniyelere çıkabilir.
Daha da kötüsü, NTP saati bazen geri alır. Bir sunucunun saati ileri gittiyse, düzeltme anında zaman geriye atlayabilir. Sanal makinelerde, VM duraklatılıp devam ettirildiğinde de benzer sıçramalar yaşanır.
Duvar saati ve monotonic saat
Programlama dillerinde iki tür saat vardır.
Duvar saati, System.currentTimeMillis() veya Instant.now(), takvim zamanını verir. NTP düzeltmeleriyle ileri veya geri atlayabilir.
Monotonic saat, System.nanoTime(), sadece ileri gider. Takvimle bir ilişkisi yoktur ama iki an arasındaki süreyi güvenilir şekilde ölçer.
Süre ölçmek için duvar saati kullanmak sık yapılan bir hata:
long start = System.currentTimeMillis();
doWork();
long elapsed = System.currentTimeMillis() - start; // negatif olabilir
Timeout’lar, rate limiter’lar ve performans ölçümleri monotonic saat kullanmalı.
Last-write-wins
Birçok sistem çakışmaları zaman damgası ile çözer. Cassandra varsayılan olarak bu şekilde çalışır.
Saatler arasında 800 ms fark olan iki sunucu düşünün. Saati geride olan sunucu, aslında daha sonra yaptığı bir yazmayı daha eski bir zaman damgasıyla kaydeder. Saati ileride olan sunucunun önceki yazması kazanır.
Sonuç: daha yeni bir değişiklik sessizce kaybolur. Hata yok, uyarı yok.
Martin Kleppmann’ın Designing Data-Intensive Applications kitabı bu problemi oldukça açık şekilde anlatıyor. Zaman damgası bazlı çakışma çözümü, saatlerin senkron olduğu varsayımına dayanır ve bu varsayım her zaman doğru değildir.
Mantıksal saatler
Olayların sırasını belirlemek için fiziksel zaman yerine mantıksal sayaçlar kullanılabilir.
En basit örnek, tek bir otoritenin verdiği artan sıra numaraları. Veritabanının sequence’ı, Kafka partition’ının offset’i veya bir kaydın version kolonu. Bunlar fiziksel saatten bağımsızdır ve sıralama garantisi verir.
Leslie Lamport’un 1978’de tanımladığı Lamport saatleri, merkezi bir otorite olmadan olaylar arasında nedensellik ilişkisini korur. Vector clock’lar ise eşzamanlı olayları birbirinden ayırt edebilir.
Hybrid logical clock’lar, fiziksel zamanı ve mantıksal sayacı birleştirir. CockroachDB gibi bazı dağıtık veritabanları bu yaklaşımı kullanıyor.
Pratikte
Günlük backend geliştirmede bu kavramların çoğuna doğrudan ihtiyaç duyulmaz. Ama birkaç alışkanlık faydalı:
Sıralama gereken yerlerde zaman damgası yerine version veya sequence kullanmak.
Zaman damgalarını tek bir kaynaktan almak. Uygulama sunucularının saati yerine veritabanının now() değeri, en azından tek bir saat kullanılmasını sağlar.
Süre ölçümlerinde monotonic saat kullanmak.
Sunucuların NTP senkronizasyonunu izlemek ve saat farkı belirli bir eşiği geçtiğinde alarm almak.
Zaman, yazılımda sıradan bir değer gibi görünür.
Ama dağıtık bir sistemde “önce” ve “sonra” kavramları, her sunucunun kendi saatine sorulduğunda farklı cevaplar verebilir.
