Bir servis başka bir servise istek gönderir.
5 saniye bekler.
Cevap gelmez. Timeout.
Kod genellikle bunu bir hata olarak ele alır:
catch (SocketTimeoutException e) {
return PaymentResult.FAILED;
}
Ama timeout bir hata değildir. Timeout, bilmiyorum demektir.
Üç ihtimal
Timeout aldığınızda gerçekte şunlardan biri olmuştur:
İstek karşı tarafa hiç ulaşmamıştır.
İstek ulaşmış, işlenmiş, ama cevap yolda kaybolmuştur.
İstek ulaşmış ve hâlâ işleniyordur.
Client tarafından bakıldığında bu üç durum birbirinin aynısıdır. Hepsinde elinizde sadece bir exception vardır.
Ödeme gibi bir işlemde bu fark çok önemlidir. Birinci durumda ödeme yoktur. İkinci durumda para çekilmiştir. Üçüncü durumda birkaç saniye sonra çekilecektir.
“FAILED” demek, ikinci ve üçüncü durumda yanlıştır. Kullanıcıya ödemenin başarısız olduğunu söylersiniz, kullanıcı tekrar dener ve iki kez ödeme yapar.
Üçüncü bir durum gerekir
Bu yüzden belirsiz sonuçları modelde ayrı bir durum olarak tutmak gerekir:
PENDING
SUCCEEDED
FAILED
UNKNOWN
UNKNOWN bir başarısızlık değildir. Sonucun henüz doğrulanmadığını söyler. Kullanıcıya da buna uygun bir mesaj gösterilir: “Ödemeniz kontrol ediliyor.”
Kulağa kötü bir deneyim gibi geliyor. Ama yanlış bir “başarısız” mesajından çok daha iyi.
Sonucu öğrenmek
Belirsizliği çözmenin birkaç yolu var.
Durum sorgulama. Karşı taraf işlemi bir referans ile sorgulamaya izin veriyorsa, bir süre sonra durumu sorarsınız. Bunun için isteği gönderirken sizin ürettiğiniz bir referansı iletmek önemli. Karşı tarafın ürettiği ID’yi cevaptan alamadınız, çünkü cevap hiç gelmedi.
GET /payments?merchantReference=ORD-2026-18842
Güvenli tekrar. Karşı taraf idempotency key destekliyorsa, aynı anahtarla isteği tekrar gönderirsiniz. İşlem daha önce yapıldıysa önceki sonuç döner, yapılmadıysa şimdi yapılır. Her iki durumda da cevap kesindir.
Callback beklemek. Bazı sağlayıcılar sonucu webhook ile bildirir. Bu durumda UNKNOWN durumundaki işlem, callback geldiğinde güncellenir.
Mutabakat. Hiçbiri mümkün değilse, gün sonunda sağlayıcının işlem listesi ile kendi kayıtlarınızı karşılaştırırsınız. Finansal sistemlerde bu zaten olması gereken bir süreçtir.
Timeout değeri de bir karardır
Kısa bir timeout, belirsiz sonuçların sayısını artırır. İşlem aslında 6 saniyede başarıyla tamamlanacakken siz 5 saniyede vazgeçmişsinizdir.
Uzun bir timeout ise kaynakları uzun süre meşgul eder ve kullanıcıyı bekletir.
Belirsizliğin pahalı olduğu işlemlerde, örneğin ödemelerde, timeout’u biraz daha cömert tutmak ve kullanıcıya bir ilerleme göstergesi sunmak mantıklı olabilir. Ucuz ve tekrar edilebilir işlemlerde ise kısa timeout ve retry daha iyi çalışır.
Kendi API’nizde de düşünün
Siz bir API sunuyorsanız, client’larınız da aynı problemi yaşıyor. Onlara yardımcı olmanın yolu:
- Client’ın gönderdiği bir referans veya idempotency key kabul etmek
- Bu referans ile işlem durumunu sorgulanabilir yapmak
- Uzun süren işlemleri senkron beklemek yerine asenkron hale getirmek
Dağıtık sistemlerde en tehlikeli varsayım, cevap gelmeyen bir isteğin hiç gerçekleşmediğini düşünmek.
Bazen gerçekleşmiştir. Sadece size haber verilmemiştir.
