Birden fazla instance aynı işi yapmasın diye lock kullanmak istiyoruz.
Redis’te en bilinen yöntem şudur:
SET lock:invoice:2026-10 worker-a NX PX 30000
NX anahtar yoksa yazar. PX 30 saniye sonra otomatik silinmesini sağlar. Process çökerse lock sonsuza kadar kalmaz.
Lock alınamadıysa başka bir worker işi yapıyordur.
İşimiz bitince lock’u sileriz.
Basit ve çoğu zaman çalışıyor.
Yanlış lock’u silmek
İlk tuzak silme anında.
Worker A lock’u aldı. İşi beklenenden uzun sürdü. 30 saniye doldu ve lock kendiliğinden silindi.
Worker B lock’u aldı ve çalışmaya başladı.
Worker A işini bitirdi ve DEL komutunu çalıştırdı.
A’nın sildiği lock artık B’ye aitti. Şimdi Worker C de lock alabilir.
Bu yüzden silmeden önce lock’un hâlâ size ait olduğunu kontrol etmek gerekir. Kontrol ve silme atomik olmalıdır, bu da genellikle bir Lua script demektir:
if redis.call("GET", KEYS[1]) == ARGV[1] then
return redis.call("DEL", KEYS[1])
end
return 0
Asıl problem: duraklayan process
Daha zor senaryo şu.
Worker A lock’u aldı.
Tam o anda uzun bir garbage collection pause’una girdi. Veya VM’i başka bir host’a taşındı. Veya network paketleri geç ulaştı.
35 saniye sonra uyandı.
A’nın bakış açısından hiçbir zaman geçmemiş gibi. Lock’u aldığını düşünüyor ve yazmaya devam ediyor.
Ama TTL çoktan dolmuş, Worker B lock’u almış ve aynı kaynağa yazıyor.
İki process aynı anda kritik bölgede.
Burada Redis’in yapabileceği hiçbir şey yok. Process duraklaması, lock servisinin kontrolü dışında. “Lock’u aldıktan sonra süreyi kontrol edeyim” demek de çözüm değil, çünkü kontrolden hemen sonra da duraklama yaşanabilir.
Fencing token
Martin Kleppmann’ın Redlock üzerine yazdığı bilinen yazıda önerdiği çözüm fencing token.
Her lock alındığında artan bir sayı verilir:
A → lock, token 33
B → lock, token 34
Kaynağa yapılan her yazma işlemi bu token ile birlikte gönderilir. Kaynak, gördüğü en büyük token’ı hatırlar ve daha küçük token ile gelen yazmayı reddeder.
UPDATE invoices
SET ..., fence = 34
WHERE period = '2026-10'
AND fence < 34;
A uyandığında token 33 ile yazmaya çalışır. Kaynak 34’ü zaten görmüştür. Yazma reddedilir.
Önemli nokta şu: güvenliği lock servisi değil, kaynağın kendisi sağlar.
Redis’in INCR komutu bu token’ı üretmek için kullanılabilir. Ama yazılan sistemin token kontrolü yapabilmesi gerekir. Bir veritabanı için kolaydır. Dışarıdaki bir ödeme API’si için genellikle mümkün değildir.
Hangi lock, ne için?
Kleppmann’ın yaptığı ayrım bence pratikte çok faydalı.
Verimlilik için lock: Aynı işin iki kez yapılmasını engellemek istiyorsunuz ama iki kez yapılırsa felaket olmaz. Bir rapor iki kez üretilir, bir cache iki kez ısıtılır. Burada tek Redis instance’ı ve SET NX PX gayet yeterli.
Doğruluk için lock: İki kez yapılması veri bozulmasına veya para kaybına yol açıyor. Burada sadece lock’a güvenmek yeterli değil. Fencing token, veritabanı seviyesinde unique constraint veya idempotency gerekir.
İkinci kategoride çoğu zaman Redis lock’una hiç ihtiyaç bile olmaz. Veritabanının kendi lock mekanizması, örneğin PostgreSQL advisory lock veya SELECT ... FOR UPDATE, aynı transaction içinde olduğu için daha güçlü garantiler verir.
Lock süresini uzatmak
Uzun süren işler için bazı kütüphaneler arka planda lock’un TTL’ini düzenli olarak uzatır. Redisson’ın watchdog mekanizması buna bir örnek.
Bu, işin TTL’den uzun sürmesi problemini azaltır. Ama process duraklaması problemini çözmez. Duraklayan process lock’unu da uzatamaz.
Distributed lock kelimesi güçlü bir garanti varmış gibi bir his veriyor.
Gerçekte verdiği şey “çoğu zaman tek bir process çalışır” garantisi. Bu ikisi arasındaki fark, sistemin kritik verisini korurken önemli hale geliyor.
