{"id":73,"date":"2026-10-25T11:20:00","date_gmt":"2026-10-25T11:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/10\/25\/architecture-decision-record-adr\/"},"modified":"2026-10-25T15:40:14","modified_gmt":"2026-10-25T15:40:14","slug":"architecture-decision-record-adr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/10\/25\/architecture-decision-record-adr\/","title":{"rendered":"Architecture Decision Record: Karar\u0131 De\u011fil, Nedenini Saklay\u0131n"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yeni bir projeye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kodu incelerken garip bir \u015fey fark ediyorsunuz. Sipari\u015f servisi stok bilgisini do\u011frudan veritaban\u0131ndan de\u011fil, her gece g\u00fcncellenen bir tablo \u00fczerinden okuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neden?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekipte soruyorsunuz. Kimse emin de\u011fil. &#8220;San\u0131r\u0131m performans i\u00e7indi&#8221; diyen biri var. Bu karar\u0131 veren ki\u015fi bir y\u0131l \u00f6nce \u015firketten ayr\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eimdi iki se\u00e7ene\u011finiz var. Bu yap\u0131ya dokunmamak, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilmedi\u011finiz bir sebebi olabilir. Veya de\u011fi\u015ftirmek ve o sebebi production&#8217;da ke\u015ffetmek.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kod &#8220;ne&#8221;yi anlat\u0131r, &#8220;neden&#8221;i anlatmaz<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130yi yaz\u0131lm\u0131\u015f kod ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama neden o \u015fekilde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi alternatiflerin de\u011ferlendirildi\u011fini ve hangi k\u0131s\u0131tlar alt\u0131nda karar verildi\u011fini anlatmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Commit mesajlar\u0131 bazen bu bilgiyi ta\u015f\u0131r ama bulunmas\u0131 zordur. Wiki sayfalar\u0131 g\u00fcncelli\u011fini yitirir. Slack konu\u015fmalar\u0131 kaybolur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Architecture Decision Record bu bo\u015flu\u011fu doldurmak i\u00e7in \u00f6nerilmi\u015f basit bir format. Michael Nygard&#8217;\u0131n 2011&#8217;de yazd\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa bir blog yaz\u0131s\u0131ndan yayg\u0131nla\u015ft\u0131 ve h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131 sadelikte kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bir ADR ne i\u00e7erir?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir ADR genellikle bir sayfadan k\u0131sad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code># 0007. Event yay\u0131n\u0131 i\u00e7in outbox kullan\u0131m\u0131\n\nDurum: Kabul edildi\nTarih: 2026-10-25\n\n## Ba\u011flam\nSipari\u015f olu\u015fturuldu\u011funda stok ve fatura servisleri\nhaberdar olmal\u0131. Broker'a do\u011frudan yazmak, transaction\nsonras\u0131 \u00e7\u00f6kmelerde event kayb\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.\n\n## Karar\nEvent'ler ayn\u0131 transaction i\u00e7inde outbox tablosuna\nyaz\u0131lacak ve ayr\u0131 bir relay taraf\u0131ndan yay\u0131nlanacak.\n\n## Sonu\u00e7lar\n+ Event kayb\u0131 ortadan kalkar.\n- T\u00fcketiciler at-least-once teslimata g\u00f6re idempotent olmal\u0131.\n- Outbox tablosunun temizlenmesi gerekir.<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bence en de\u011ferli b\u00f6l\u00fcm &#8220;Sonu\u00e7lar&#8221;. Karar\u0131n getirdi\u011fi olumsuz etkileri de a\u00e7\u0131k\u00e7a yazmak, gelecekteki okuyucuya bu bedelin bilin\u00e7li olarak kabul edildi\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De\u011ferlendirilip reddedilen alternatifleri k\u0131saca yazmak da faydal\u0131. Aksi halde alt\u0131 ay sonra biri ayn\u0131 alternatifi yeniden \u00f6nerir ve ayn\u0131 tart\u0131\u015fma ba\u015ftan yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kodun yan\u0131nda durmal\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ADR&#8217;leri ayr\u0131 bir wiki&#8217;de de\u011fil, repository i\u00e7inde tutmay\u0131 tercih ediyorum:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>docs\/adr\/0001-use-postgresql.md\ndocs\/adr\/0002-modular-monolith.md<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kodla ayn\u0131 yerde durdu\u011fu i\u00e7in bulunmas\u0131 kolay. Pull request ile \u00f6nerilip review edilebiliyor. Karar\u0131n hangi kod de\u011fi\u015fikli\u011fiyle birlikte geldi\u011fi git ge\u00e7mi\u015finde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ADR&#8217;ler de\u011fi\u015ftirilmez<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir karar zamanla ge\u00e7erlili\u011fini yitirebilir. Trafik on kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ekip b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, kullan\u0131lan teknoloji art\u0131k desteklenmiyor olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu durumda eski ADR silinmez veya d\u00fczenlenmez. Yeni bir ADR yaz\u0131l\u0131r ve eskisinin durumu &#8220;yerini 0012 ald\u0131&#8221; olarak g\u00fcncellenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sayede karar\u0131n tarih\u00e7esi korunur. Bir karar\u0131n neden verildi\u011fini ve neden sonradan de\u011fi\u015ftirildi\u011fini g\u00f6rmek, ikisini de ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6rmekten \u00e7ok daha \u00f6\u011freticidir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ne zaman ADR yaz\u0131lmal\u0131?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her teknik karar i\u00e7in ADR yazmak gereksiz b\u00fcrokrasi yarat\u0131r ve sonunda kimse yazmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benim kulland\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fct \u015fu: geri almas\u0131 pahal\u0131 olan veya yeni kat\u0131lan birinin &#8220;bu neden b\u00f6yle?&#8221; diye soraca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm kararlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veritaban\u0131 se\u00e7imi, servis s\u0131n\u0131rlar\u0131, ileti\u015fim modeli, kimlik do\u011frulama yakla\u015f\u0131m\u0131, \u00f6nemli bir k\u00fct\u00fcphanenin se\u00e7imi. De\u011fi\u015fken isimlendirme kurallar\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir de \u015funu fark ettim: ADR yazmak karar\u0131n kendisini de iyile\u015ftiriyor. Ba\u011flam\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 yaz\u0131ya d\u00f6kmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, kafada net g\u00f6r\u00fcnen bir karar\u0131n asl\u0131nda tam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mimari kararlar kal\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama o kararlar\u0131 veren insanlar ve onlar\u0131n haf\u0131zas\u0131 kal\u0131c\u0131 de\u011fildir. ADR, ikisi aras\u0131ndaki fark\u0131 kapatman\u0131n en ucuz yolu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Bunu neden b\u00f6yle yapm\u0131\u015f\u0131z?&#8221; sorusunun cevab\u0131n\u0131 bilen ki\u015fi \u015firketten ayr\u0131ld\u0131ysa karar art\u0131k bir gizemdir. K\u0131sa ve ger\u00e7ekten yaz\u0131lan ADR&#8217;ler nas\u0131l tutulur?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":72,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-73","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mimari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions\/74"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}