{"id":57,"date":"2026-10-17T17:26:00","date_gmt":"2026-10-17T17:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/10\/17\/cqrs-read-model-eventual-consistency\/"},"modified":"2026-10-17T17:26:00","modified_gmt":"2026-10-17T17:26:00","slug":"cqrs-read-model-eventual-consistency","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/10\/17\/cqrs-read-model-eventual-consistency\/","title":{"rendered":"CQRS ve Eventual Consistency: Kullan\u0131c\u0131 Kaydetti\u011fi Veriyi Neden G\u00f6remiyor?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir kullan\u0131c\u0131 yeni bir \u00fcr\u00fcn ekliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kaydet butonuna bas\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><code>201 Created<\/code> cevab\u0131 geliyor ve uygulama \u00fcr\u00fcn listesine y\u00f6nlendiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcr\u00fcn listede yok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sayfay\u0131 yeniliyor. \u015eimdi var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kullan\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu bir bug&#8217;d\u0131r. Sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise tamamen beklenen bir davran\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Neden ay\u0131r\u0131yoruz?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">CQRS, yazma ve okuma i\u015flemleri i\u00e7in farkl\u0131 modeller kullanmay\u0131 \u00f6nerir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yazma taraf\u0131 i\u015f kurallar\u0131n\u0131 korur. Normalle\u015ftirilmi\u015f, tutarl\u0131, transaction&#8217;l\u0131 bir modeldir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okuma taraf\u0131 ise sorgulara g\u00f6re \u015fekillenir. Ekranda g\u00f6sterilecek veri \u00f6nceden birle\u015ftirilmi\u015f, denormalize edilmi\u015f halde durur. Belki ayr\u0131 bir veritaban\u0131ndad\u0131r, belki Elasticsearch&#8217;tedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun mant\u0131kl\u0131 oldu\u011fu durumlar var. Okuma trafi\u011fi yazman\u0131n y\u00fcz kat\u0131ysa. Listeleme ekran\u0131 on tabloyu join etmek zorundaysa. Arama ve filtreleme ihtiya\u00e7lar\u0131 ili\u015fkisel modelin verimli kar\u015f\u0131layamayaca\u011f\u0131 kadar karma\u015f\u0131ksa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama iki model asenkron olarak senkronize ediliyorsa, aralar\u0131nda her zaman bir gecikme olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gecikme s\u0131f\u0131r de\u011fildir<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yazma modeli g\u00fcncellenir. Event \u00fcretilir. Kuyru\u011fa gider. Projection onu i\u015fler. Okuma modeli g\u00fcncellenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Normal \u015fartlarda bu birka\u00e7 y\u00fcz milisaniye s\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama projection servisi yeniden ba\u015fl\u0131yorsa, kuyrukta birikme varsa veya Elasticsearch indexing yava\u015flad\u0131ysa bu s\u00fcre saniyelere, hatta dakikalara \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eventual consistency &#8220;eninde sonunda tutarl\u0131 olacak&#8221; der. Ne zaman olaca\u011f\u0131 konusunda bir s\u00f6z vermez.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Read-your-writes<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu ba\u015fkas\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi birka\u00e7 saniye ge\u00e7 g\u00f6rmeyi \u00f6nemsemez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kendi yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi g\u00f6rememek ise g\u00fcven k\u0131rar. Kullan\u0131c\u0131 kayd\u0131n kaydedilmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve tekrar ekler. \u015eimdi iki tane ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu y\u00fczden pratikte en \u00f6nemli garanti read-your-writes&#8217;t\u0131r: kullan\u0131c\u0131 en az\u0131ndan kendi yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen g\u00f6rebilmeli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunu sa\u011flaman\u0131n birka\u00e7 yolu var.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cevapta veriyi d\u00f6nd\u00fcrmek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En basit \u00e7\u00f6z\u00fcm, komutun cevab\u0131nda olu\u015fturulan veriyi d\u00f6nd\u00fcrmektir. Frontend bu veriyi listeye kendisi ekler.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>POST \/products\n\u2192 201 { \"id\": 981, \"name\": \"...\", ... }<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okuma modeline hi\u00e7 gidilmez. \u00c7o\u011fu senaryo i\u00e7in bu yeterlidir ve en az karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 getirir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Version beklemek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yazma i\u015flemi bir version veya event pozisyonu d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>\u2192 201 { \"id\": 981, \"version\": 15524 }<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Client bir sonraki okumada bu de\u011feri g\u00f6nderir. Okuma taraf\u0131, projection en az bu pozisyona gelene kadar k\u0131sa bir s\u00fcre bekler veya client&#8217;a hen\u00fcz haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha do\u011fru ama daha karma\u015f\u0131k bir y\u00f6ntem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yazma modelinden okumak<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kullan\u0131c\u0131n\u0131n az \u00f6nce de\u011fi\u015ftirdi\u011fi kay\u0131t i\u00e7in okuma ge\u00e7ici olarak yazma modelinden yap\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin son birka\u00e7 saniye i\u00e7inde yazma yapm\u0131\u015f bir oturum i\u00e7in detay sayfas\u0131 do\u011frudan ana veritaban\u0131ndan okunur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yakla\u015f\u0131m veritaban\u0131 read replica&#8217;lar\u0131nda da s\u0131k kullan\u0131l\u0131r. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n kendi yazd\u0131\u011f\u0131 veriyi replica yerine primary&#8217;den okumak, replication lag&#8217;in g\u00f6r\u00fcn\u00fcr etkisini ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Her yerde CQRS gerekmez<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">CQRS genellikle sistemin b\u00fct\u00fcn\u00fcne uygulanacak bir mimari gibi anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oysa \u00e7o\u011fu zaman sadece belirli bir b\u00f6l\u00fcme ihtiya\u00e7 duyar. \u00dcr\u00fcn arama ekran\u0131 ayr\u0131 bir okuma modelinden beslenebilirken, kullan\u0131c\u0131 profili ve ayarlar\u0131 klasik bir CRUD olarak kalabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayr\u0131ca CQRS her zaman ayr\u0131 veritaban\u0131 veya asenkron senkronizasyon gerektirmez. Ayn\u0131 veritaban\u0131 i\u00e7inde komutlar i\u00e7in entity, sorgular i\u00e7in ayr\u0131 DTO projection&#8217;lar\u0131 ve view&#8217;lar kullanmak da CQRS&#8217;in bir uygulamas\u0131d\u0131r. \u00dcstelik eventual consistency problemi hi\u00e7 olu\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okuma ve yazmay\u0131 ay\u0131rmak bir \u00f6l\u00e7eklenme karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu kararla birlikte tutarl\u0131l\u0131k ile ilgili bir kullan\u0131c\u0131 deneyimi karar\u0131 da veriyorsunuz. \u0130kincisini unutmamak gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okuma ve yazma modelini ay\u0131rmak yeni bir problem getirir: kullan\u0131c\u0131 az \u00f6nce kaydetti\u011fi veriyi listede g\u00f6remez. Read-your-writes i\u00e7in pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmler.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-57","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mimari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}