{"id":162,"date":"2026-11-05T11:13:00","date_gmt":"2026-11-05T11:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/?p=162"},"modified":"2026-11-05T11:13:00","modified_gmt":"2026-11-05T11:13:00","slug":"load-shedding-overload-protection","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/11\/05\/load-shedding-overload-protection\/","title":{"rendered":"Load Shedding: Baz\u0131 \u0130stekleri Reddetmek Hepsini Kaybetmekten \u0130yidir"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir sistemin kapasitesi saniyede 1000 istek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir g\u00fcn saniyede 1600 istek geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sezgisel beklenti, 1000 iste\u011fin ba\u015far\u0131l\u0131, 600&#8217;\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ger\u00e7ekte olan genellikle \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fc. B\u00fct\u00fcn istekler yava\u015flar. Yan\u0131t s\u00fcreleri timeout s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7er. Client&#8217;lar tekrar dener. Y\u00fck daha da artar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birka\u00e7 dakika i\u00e7inde ba\u015far\u0131l\u0131 istek say\u0131s\u0131 1000&#8217;den neredeyse s\u0131f\u0131ra iner.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck\u00fcn do\u011fas\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapasitenin \u00fczerindeki her istek, sisteme bir bedel \u00f6detir. Bir thread al\u0131r, bellek kullan\u0131r, veritaban\u0131 connection&#8217;\u0131 i\u00e7in bekler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu istekler zaten timeout&#8217;a u\u011frayacaksa, harcanan b\u00fct\u00fcn kaynaklar bo\u015fa gider. \u00dcstelik bu kaynaklar, ba\u015far\u0131yla tamamlanabilecek isteklerden \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapasite a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sistemin verimi d\u00fc\u015fer. Daha fazla i\u015f, daha az sonu\u00e7 demektir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Erken reddetmek<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Load shedding, sistem kapasitesine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda yeni istekleri i\u015flemeye ba\u015flamadan reddetmektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reddetmek ucuzdur. Bir <code>503 Service Unavailable<\/code> cevab\u0131 birka\u00e7 mikrosaniye s\u00fcrer, veritaban\u0131na gitmez, thread tutmaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kabul edilen istekler ise normal h\u0131zda i\u015flenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonu\u00e7: 1600 iste\u011fin 1000&#8217;i ba\u015far\u0131l\u0131 ve h\u0131zl\u0131, 600&#8217;\u00fc h\u0131zl\u0131ca reddedilmi\u015f. Reddedilen kullan\u0131c\u0131lar birka\u00e7 saniye sonra tekrar dener ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle ba\u015far\u0131l\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Neye g\u00f6re karar verilir?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En basit y\u00f6ntem, e\u015fzamanl\u0131 istek say\u0131s\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamakt\u0131r. Ayn\u0131 anda i\u015flenen istek say\u0131s\u0131 belirli bir e\u015fi\u011fi ge\u00e7erse yenileri reddedilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha ak\u0131ll\u0131 y\u00f6ntemler, sabit bir e\u015fik yerine sistemin anl\u0131k durumuna bakar. Netflix&#8217;in concurrency-limits k\u00fct\u00fcphanesi, TCP&#8217;nin t\u0131kan\u0131kl\u0131k kontrol\u00fcnden esinlenerek, yan\u0131t s\u00fcresi artt\u0131k\u00e7a e\u015fzamanl\u0131l\u0131k limitini otomatik olarak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuyruk s\u00fcresi de iyi bir sinyal. Bir istek i\u015flenmeye ba\u015flamadan \u00f6nce kuyrukta 2 saniye beklediyse ve client&#8217;\u0131n timeout&#8217;u 3 saniyeyse, o iste\u011fi i\u015flemenin muhtemelen bir anlam\u0131 yoktur. Kuyrukta \u00e7ok bekleyen istekleri i\u015flemeden atmak, kaynaklar\u0131 h\u00e2l\u00e2 zaman\u0131nda yan\u0131t verilebilecek isteklere ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00d6ncelik<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her istek ayn\u0131 de\u011ferde de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir e-ticaret sitesinde \u00f6deme iste\u011fi, \u00f6neri widget&#8217;\u0131n\u0131n iste\u011finden \u00e7ok daha \u00f6nemlidir. A\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck alt\u0131nda \u00f6neriler kapat\u0131l\u0131p \u00f6demeler korunabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun i\u00e7in isteklerin \u00f6nceli\u011fine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>critical:  checkout, payment, login\ndefault:   product, search, cart\nsheddable: recommendations, analytics, prefetch<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapasite s\u0131n\u0131r\u0131na yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nce en d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6ncelikli istekler reddedilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Google&#8217;\u0131n SRE kitab\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck y\u00f6netimini anlat\u0131rken isteklerin kritiklik seviyesine g\u00f6re etiketlenmesini ve bu bilginin servisler aras\u0131nda ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. Bir iste\u011fin kritikli\u011fi, \u00e7a\u011fr\u0131 zinciri boyunca korunmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Client&#8217;lar da i\u015fin par\u00e7as\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reddedilen istekler hemen tekrar denenirse, load shedding&#8217;in faydas\u0131 kaybolur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu y\u00fczden <code>503<\/code> cevab\u0131yla birlikte <code>Retry-After<\/code> header&#8217;\u0131 g\u00f6ndermek ve client&#8217;lar\u0131n exponential backoff ve jitter ile tekrar denemesi \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Client taraf\u0131nda retry budget kavram\u0131 da faydal\u0131. Bir client, toplam isteklerinin \u00f6rne\u011fin y\u00fczde 10&#8217;undan fazlas\u0131n\u0131 retry olarak g\u00f6nderemez. Sistem zorland\u0131\u011f\u0131nda retry&#8217;lar y\u00fck\u00fc katlamaz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Test edilmeli<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Load shedding mekanizmas\u0131, ancak ger\u00e7ek bir a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck an\u0131nda devreye girer. Test edilmemi\u015f bir mekanizman\u0131n o anda do\u011fru \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na g\u00fcvenmek zordur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00fck testlerinde sistemi kapasitesinin \u00fczerine \u00e7\u0131karmak ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemek gerekir. Kapasite a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 istek say\u0131s\u0131 sabit kal\u0131yor mu, yoksa d\u00fc\u015f\u00fcyor mu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130yi tasarlanm\u0131\u015f bir sistemin a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fck alt\u0131ndaki grafi\u011fi bir plato \u00e7izer. K\u00f6t\u00fc tasarlanm\u0131\u015f bir sistemin grafi\u011fi ise bir u\u00e7urum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her iste\u011fi kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015fmak c\u00f6mert g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama kapasitenin \u00fczerindeki y\u00fckte, baz\u0131 isteklere hay\u0131r diyebilmek, geri kalanlara evet diyebilmenin tek yolu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kapasitesinin \u00fczerinde y\u00fck alan bir sistem her iste\u011fi yava\u015f\u00e7a ba\u015far\u0131s\u0131z eder. Load shedding ile isteklerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 erken reddetmek, \u00f6ncelik ve kuyruk s\u00fcresi kontrol\u00fc.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":161,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-162","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dagitik-sistemler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":222,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions\/222"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}