{"id":154,"date":"2026-11-04T06:06:00","date_gmt":"2026-11-04T06:06:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/?p=154"},"modified":"2026-11-04T06:06:00","modified_gmt":"2026-11-04T06:06:00","slug":"bounded-queue-backpressure","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/11\/04\/bounded-queue-backpressure\/","title":{"rendered":"Bounded Queue ve Backpressure: Sonsuz Kuyruk Diye Bir \u015eey Yoktur"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir uygulama gelen i\u015fleri bir thread pool&#8217;a g\u00f6nderiyor:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>ExecutorService executor = Executors.newFixedThreadPool(20);\nexecutor.submit(task);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Normal y\u00fckte sorun yok.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir kampanya g\u00fcn\u00fc trafik be\u015f kat\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor. 20 thread yeti\u015femiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uygulama bir s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Sonra yan\u0131t s\u00fcreleri dakikalara \u00e7\u0131k\u0131yor. Sonra <code>OutOfMemoryError<\/code>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">G\u00f6r\u00fcnmeyen s\u0131n\u0131rs\u0131z kuyruk<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><code>newFixedThreadPool<\/code>, arka planda s\u0131n\u0131rs\u0131z bir <code>LinkedBlockingQueue<\/code> kullan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thread&#8217;ler me\u015fgulken gelen her i\u015f bu kuyru\u011fa eklenir. Kuyru\u011fun bir s\u0131n\u0131r\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saniyede 1000 i\u015f geliyor ve sadece 200&#8217;\u00fc i\u015flenebiliyorsa, kuyruk her saniye 800 i\u015f b\u00fcy\u00fcr. Bir dakika sonra 48 bin i\u015f bekliyordur. Kuyru\u011fun sonundaki i\u015fin i\u015flenmesi dakikalar s\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O i\u015f bir kullan\u0131c\u0131 iste\u011fine aitse, kullan\u0131c\u0131 \u00e7oktan sayfay\u0131 kapatm\u0131\u015ft\u0131r. Sistem, art\u0131k kimsenin beklemedi\u011fi i\u015fleri i\u015flemekle me\u015fguld\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131n\u0131rs\u0131z kuyruk y\u00fck\u00fc emmez. Sadece gecikmeyi ve bellek kullan\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Little&#8217;s Law<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuyruk teorisinin temel form\u00fcllerinden biri burada i\u015fe yarar:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>L = \u03bb \u00d7 W<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sistemdeki ortalama i\u015f say\u0131s\u0131, geli\u015f h\u0131z\u0131 ile ortalama bekleme s\u00fcresinin \u00e7arp\u0131m\u0131na e\u015fittir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Geli\u015f h\u0131z\u0131 i\u015fleme kapasitesini a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, kuyruk s\u0131n\u0131rs\u0131z b\u00fcy\u00fcr ve bekleme s\u00fcresi de onunla birlikte artar. Bu durumda sistemin dengeye gelmesinin tek yolu, gelen i\u015flerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n reddedilmesi veya yava\u015flat\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bounded queue<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuyru\u011fa bir s\u0131n\u0131r koymak, bu karar\u0131 a\u00e7\u0131k hale getirir:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>new ThreadPoolExecutor(\n    20, 20, 0L, TimeUnit.MILLISECONDS,\n    new ArrayBlockingQueue&lt;&gt;(500),\n    new ThreadPoolExecutor.CallerRunsPolicy()\n);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuyruk doldu\u011funda ne olaca\u011f\u0131n\u0131 <code>RejectedExecutionHandler<\/code> belirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><code>AbortPolicy<\/code> i\u015fi reddeder ve exception f\u0131rlat\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131ran taraf h\u0131zl\u0131ca hata al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><code>CallerRunsPolicy<\/code> i\u015fi \u00e7a\u011f\u0131ran thread&#8217;in kendisinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu, do\u011fal bir geri bas\u0131n\u00e7 olu\u015fturur. \u0130\u015f g\u00f6nderen taraf yava\u015flar, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k i\u015fi kendisi yapmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hangisinin do\u011fru oldu\u011fu ba\u011flama ba\u011fl\u0131. Ama her iki durumda da sistem belle\u011fi t\u00fcketip \u00e7\u00f6kmek yerine, kontroll\u00fc \u015fekilde davran\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Backpressure<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Backpressure, t\u00fcketicinin \u00fcreticiye &#8220;yava\u015fla&#8221; diyebilmesidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reactive Streams bu kavram\u0131 protokol\u00fcn merkezine koyar. T\u00fcketici ka\u00e7 \u00f6\u011fe i\u015fleyebilece\u011fini talep eder, \u00fcretici en fazla o kadar g\u00f6nderir. Project Reactor ve RxJava bu modeli uygular.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mesaj kuyruklar\u0131nda da benzer mekanizmalar var. RabbitMQ&#8217;da consumer prefetch de\u011feri, t\u00fcketiciye ayn\u0131 anda ka\u00e7 onaylanmam\u0131\u015f mesaj g\u00f6nderilece\u011fini s\u0131n\u0131rlar. Kafka&#8217;da consumer zaten pull modeliyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendi h\u0131z\u0131nda okur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">HTTP katman\u0131nda ise backpressure&#8217;\u0131n en a\u00e7\u0131k hali <code>429 Too Many Requests<\/code> veya <code>503 Service Unavailable<\/code> cevaplar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kuyruk uzunlu\u011fu bir metrik<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuyruk boyutu ve kuyrukta bekleme s\u00fcresi izlenmesi gereken en \u00f6nemli metriklerden biri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015flem s\u00fcresi normal g\u00f6r\u00fcnse bile, kuyrukta bekleme s\u00fcresi art\u0131yorsa sistem kapasitesinin s\u0131n\u0131r\u0131na geliyor demektir. CPU y\u00fczde 60&#8217;ta olsa bile.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir kuyru\u011fun s\u00fcrekli dolu olmas\u0131, ya t\u00fcketici kapasitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da gelen y\u00fck\u00fcn s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Kuyru\u011fu b\u00fcy\u00fctmek bu ikisinden hi\u00e7biri de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her sistemin bir kapasitesi var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131n\u0131rs\u0131z kuyruk bu kapasiteyi ortadan kald\u0131rmaz. Sadece sistemin kapasitesini a\u015ft\u0131\u011f\u0131 an\u0131 daha ge\u00e7 ve daha sert bir \u015fekilde fark etmenize neden olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0131n\u0131rs\u0131z bir kuyruk y\u00fck alt\u0131nda problemi \u00e7\u00f6zmez, sadece belle\u011fe ta\u015f\u0131r. Bounded queue, backpressure ve \u00fcretici t\u00fcketiciden h\u0131zl\u0131yken sistemin nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":153,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dagitik-sistemler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions\/218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}