{"id":142,"date":"2026-11-02T06:52:00","date_gmt":"2026-11-02T06:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/?p=142"},"modified":"2026-11-02T06:52:00","modified_gmt":"2026-11-02T06:52:00","slug":"postgresql-jsonb-when-to-use","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/11\/02\/postgresql-jsonb-when-to-use\/","title":{"rendered":"JSONB Kolonu Ne Zaman Do\u011fru Tercih?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir e-ticaret projesinde \u00fcr\u00fcn \u00f6zellikleri tasarlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Telefonun RAM&#8217;i, ekran boyutu ve kameras\u0131 var. Ti\u015f\u00f6rt\u00fcn bedeni, rengi ve kuma\u015f\u0131. Kitab\u0131n yazar\u0131, sayfa say\u0131s\u0131 ve yay\u0131nevi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her kategori i\u00e7in ayr\u0131 kolonlar eklemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Entity-attribute-value tablosu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ama sorgular\u0131 k\u00e2busa d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonra biri \u00f6neriyor: &#8220;\u00d6zellikleri JSONB olarak saklayal\u0131m.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu, JSONB&#8217;nin ger\u00e7ekten iyi bir se\u00e7im oldu\u011fu durumlardan biri.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">JSONB neden g\u00fc\u00e7l\u00fc?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PostgreSQL&#8217;in <code>jsonb<\/code> tipi JSON&#8217;u metin olarak de\u011fil, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ikili bir formatta saklar. Bu sayede i\u00e7indeki alanlara verimli \u015fekilde eri\u015filebilir ve index&#8217;lenebilir.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>SELECT * FROM products\nWHERE attrs @&gt; '{\"color\": \"black\"}';<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GIN index ile bu t\u00fcr sorgular b\u00fcy\u00fck tablolarda da h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>CREATE INDEX idx_products_attrs ON products USING GIN (attrs);<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Belirli bir alan s\u0131k sorgulan\u0131yorsa, sadece o alan i\u00e7in bir expression index olu\u015fturmak daha verimlidir:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>CREATE INDEX idx_products_color ON products ((attrs -&gt;&gt; 'color'));<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00f6ylece ili\u015fkisel bir veritaban\u0131n\u0131n tutarl\u0131l\u0131k garantileri korunurken, esnek yap\u0131daki veriler de saklanabilir. Ayr\u0131 bir dok\u00fcman veritaban\u0131na ihtiya\u00e7 kalmaz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nerede parl\u0131yor?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kategoriye g\u00f6re de\u011fi\u015fen \u00fcr\u00fcn \u00f6zellikleri gibi ger\u00e7ekten de\u011fi\u015fken yap\u0131daki veriler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0131\u015f sistemlerden gelen ve oldu\u011fu gibi saklanmas\u0131 gereken cevaplar. Bir \u00f6deme sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n webhook g\u00f6vdesi, bir API&#8217;nin ham cevab\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kullan\u0131c\u0131 tercihleri, uygulama ayarlar\u0131 gibi her biri i\u00e7in ayr\u0131 kolon a\u00e7man\u0131n anlams\u0131z oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Event payload&#8217;lar\u0131 ve audit kay\u0131tlar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nerede zorlan\u0131yor?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sorun, JSONB&#8217;nin \u015fema tasar\u0131m\u0131ndan ka\u00e7mak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Hen\u00fcz tam bilmiyoruz, \u015fimdilik JSON&#8217;a koyal\u0131m&#8221; diye ba\u015flayan bir alan, zamanla b\u00fct\u00fcn i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Constraint yoktur. <code>price<\/code> alan\u0131 bir kay\u0131tta say\u0131, di\u011ferinde string, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcnde hi\u00e7 yoktur. Uygulama her okumada bu ihtimallerin hepsiyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak zorunda kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Foreign key tan\u0131mlanamaz. JSON i\u00e7indeki bir <code>categoryId<\/code> ger\u00e7ekten var olan bir kategoriyi g\u00f6stermeyebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130statistikler zay\u0131ft\u0131r. PostgreSQL&#8217;in sorgu planlay\u0131c\u0131s\u0131 JSONB i\u00e7indeki de\u011ferlerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 iyi bilemez, tahminleri sapabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00fcncellemeler pahal\u0131d\u0131r. JSONB i\u00e7indeki tek bir alan\u0131 de\u011fi\u015ftirmek, b\u00fct\u00fcn de\u011ferin yeniden yaz\u0131lmas\u0131 demektir. B\u00fcy\u00fck dok\u00fcmanlar s\u0131k g\u00fcncelleniyorsa bu, tablo \u015fi\u015fmesine de katk\u0131da bulunur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pratik bir kural<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benim kulland\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fct \u015fu: bir alan i\u015f mant\u0131\u011f\u0131nda kararlar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yorsa, filtreleme, s\u0131ralama, join veya hesaplama yap\u0131l\u0131yorsa, ger\u00e7ek bir kolon olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fiyat, stok, durum, sahip ve tarih gibi alanlar ili\u015fkisel kolonlarda durur. Sadece g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme veya seyrek filtreleme i\u00e7in kullan\u0131lan de\u011fi\u015fken \u00f6zellikler JSONB&#8217;de durabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir JSON alan\u0131 zamanla neredeyse her sorguda kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131ysa, onu kolona ta\u015f\u0131man\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015f demektir. PostgreSQL&#8217;in generated column \u00f6zelli\u011fi bu ge\u00e7i\u015fi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>ALTER TABLE products\nADD COLUMN brand text\nGENERATED ALWAYS AS (attrs -&gt;&gt; 'brand') STORED;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u015eema yine de var<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JSONB&#8217;de saklanan veri \u015femas\u0131z de\u011fildir. \u015eema veritaban\u0131ndan uygulamaya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u015femay\u0131 belgelemek, uygulama taraf\u0131nda do\u011frulamak ve gerekirse <code>CHECK<\/code> constraint&#8217;leri ile temel kurallar\u0131 veritaban\u0131nda da zorlamak, ileride ya\u015fanacak s\u00fcrprizleri azalt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">JSONB, ili\u015fkisel bir veritaban\u0131na dok\u00fcman esnekli\u011fi getiren \u00e7ok de\u011ferli bir ara\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama ili\u015fkisel modelin yerine de\u011fil, yan\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda en iyi sonucu veriyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PostgreSQL&#8217;in jsonb tipi esnek ve g\u00fc\u00e7l\u00fc. Ama \u015femas\u0131z veri her soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil. JSONB&#8217;nin parlad\u0131\u011f\u0131 yerler, index&#8217;leme ve ili\u015fkisel modele geri d\u00f6n\u00fclmesi gereken anlar.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":141,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-142","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-veritabani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":211,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142\/revisions\/211"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}