{"id":110,"date":"2026-10-27T17:43:00","date_gmt":"2026-10-27T17:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/?p=110"},"modified":"2026-10-27T17:43:00","modified_gmt":"2026-10-27T17:43:00","slug":"soft-delete-deleted-at-pitfalls","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/10\/27\/soft-delete-deleted-at-pitfalls\/","title":{"rendered":"Soft Delete Masum G\u00f6r\u00fcn\u00fcr: deleted_at Kolonunun Gizli Maliyeti"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir \u00fcr\u00fcn y\u00f6neticisi \u015fu iste\u011fi getirir:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kullan\u0131c\u0131lar yanl\u0131\u015fl\u0131kla bir \u015feyi silerse geri alabilelim.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00f6z\u00fcm basit g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Kay\u0131tlar\u0131 ger\u00e7ekten silmek yerine i\u015faretleriz:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>ALTER TABLE projects ADD COLUMN deleted_at timestamptz;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Silme i\u015flemi bir <code>UPDATE<\/code> olur. Listeleme sorgular\u0131na <code>WHERE deleted_at IS NULL<\/code> eklenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birka\u00e7 ay sonra bu tek kolonun ne kadar \u00e7ok yere dokundu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Filtre her yerde gerekir<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her sorgu, her join, her rapor bu ko\u015fulu hat\u0131rlamak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hibernate&#8217;in <code>@SQLRestriction<\/code> anotasyonu veya benzer mekanizmalar bunu otomatik ekleyebilir. Ama native sorgular, raporlama ara\u00e7lar\u0131, veri ambar\u0131na aktar\u0131lan tablolar ve ba\u015fka servislerin do\u011frudan okumalar\u0131 bu koruman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir g\u00fcn silinmi\u015f bir projenin faturas\u0131 kesilir. Veya silinmi\u015f bir kullan\u0131c\u0131 h\u00e2l\u00e2 bildirim almaya devam eder.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Unique constraint bozulur<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kullan\u0131c\u0131 tablosunda e-posta benzersizdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ali hesab\u0131n\u0131 siler. Kay\u0131t <code>deleted_at<\/code> ile i\u015faretlenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ali bir ay sonra ayn\u0131 e-posta ile tekrar kay\u0131t olmak ister.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>ERROR: duplicate key value violates unique constraint<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Silinmi\u015f kay\u0131t h\u00e2l\u00e2 e-postay\u0131 tutuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PostgreSQL&#8217;de partial unique index bu problemi \u00e7\u00f6zer:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>CREATE UNIQUE INDEX uq_users_email_active\nON users (email)\nWHERE deleted_at IS NULL;<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benzersizlik sadece aktif kay\u0131tlar aras\u0131nda aran\u0131r. MySQL&#8217;de partial index olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha dolamba\u00e7l\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler gerekir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Foreign key&#8217;ler ne olacak?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir proje soft delete ile silindi. Projeye ait g\u00f6revler ne olacak?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ger\u00e7ek silmede <code>ON DELETE CASCADE<\/code> bunu halleder. Soft delete&#8217;te ise cascade mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 uygulaman\u0131n kendisi yazmak zorundad\u0131r. Proje geri al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, sadece projeyle birlikte silinen g\u00f6revler mi geri gelecek, yoksa daha \u00f6nce ayr\u0131ca silinmi\u015f g\u00f6revler de mi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sorunun cevab\u0131 teknik de\u011fil, i\u015f kural\u0131d\u0131r. Ama genellikle kimse sormaz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Silmek bazen zorunludur<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">KVKK ve GDPR kapsam\u0131nda bir kullan\u0131c\u0131 verilerinin silinmesini talep etti\u011finde, <code>deleted_at<\/code> alan\u0131n\u0131 doldurmak bu talebi kar\u015f\u0131lamaz. Veri h\u00e2l\u00e2 veritaban\u0131nda, yedeklerde ve muhtemelen log&#8217;larda durmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Soft delete kullanan bir sistemde ger\u00e7ek silme veya anonimle\u015ftirme i\u00e7in de ayr\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 gerekir. Belirli bir s\u00fcre sonra soft delete edilmi\u015f kay\u0131tlar\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak temizleyen bir job, hem yasal gereklilikleri hem de tablo b\u00fcy\u00fcmesini kontrol alt\u0131nda tutar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Alternatifler<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Soft delete&#8217;in \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ihtiya\u00e7 genellikle iki \u015feyden biridir: geri alabilmek veya ge\u00e7mi\u015fi saklamak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Geri alma i\u00e7in, silinen kay\u0131tlar\u0131 ayr\u0131 bir ar\u015fiv tablosuna ta\u015f\u0131mak \u00e7o\u011fu zaman daha temizdir. Ana tablo sadece aktif kay\u0131tlar\u0131 i\u00e7erir. Filtre gerekmez, unique constraint&#8217;ler normal \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Geri alma i\u015flemi kayd\u0131 ar\u015fivden ana tabloya ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ge\u00e7mi\u015fi saklamak i\u00e7in ise bir audit veya history tablosu daha uygun bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baz\u0131 durumlarda &#8220;silme&#8221; asl\u0131nda bir i\u015f durumudur. Bir sipari\u015f silinmez, iptal edilir. Bir abonelik silinmez, sona erer. Bunlar\u0131 <code>deleted_at<\/code> yerine a\u00e7\u0131k bir <code>status<\/code> alan\u0131yla modellemek, kodun ne oldu\u011funu daha do\u011fru anlatmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Soft delete bazen do\u011fru ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama her tabloya al\u0131\u015fkanl\u0131kla eklenen bir <code>deleted_at<\/code> kolonu, silmeyi kolayla\u015ft\u0131rmaz. Sadece silinmi\u015f verinin sistemde ne kadar uzun ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 belirsiz hale getirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kay\u0131tlar\u0131 silmek yerine deleted_at ile i\u015faretlemek g\u00fcvenli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ama unique constraint&#8217;ler, unutulan filtreler ve KVKK gereksinimleri i\u015fi karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":109,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-veritabani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":195,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110\/revisions\/195"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}