{"id":102,"date":"2026-10-26T11:17:00","date_gmt":"2026-10-26T11:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/?p=102"},"modified":"2026-10-26T11:17:00","modified_gmt":"2026-10-26T11:17:00","slug":"uuid-vs-auto-increment-primary-key","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/2026\/10\/26\/uuid-vs-auto-increment-primary-key\/","title":{"rendered":"UUID mi Auto Increment mi? Primary Key Se\u00e7imi San\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00d6nemli"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yeni bir tablo olu\u015ftururken primary key genellikle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden se\u00e7ilir.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>id BIGSERIAL PRIMARY KEY<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">veya<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>id UUID PRIMARY KEY DEFAULT gen_random_uuid()<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kisi de \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ama ikisi de sistem b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e farkl\u0131 problemler \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Auto increment&#8217;in sorunu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131ral\u0131 bir say\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr, h\u0131zl\u0131d\u0131r, okunmas\u0131 kolayd\u0131r. B-tree index&#8217;e her zaman sondan eklenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Problemi d\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>GET \/api\/invoices\/10432<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu URL&#8217;yi g\u00f6ren biri 10431&#8217;i denemek ister. Yetki kontrol\u00fc do\u011fru yap\u0131lm\u0131\u015fsa sorun yoktur. Ama bir endpoint&#8217;te kontrol unutulduysa, b\u00fct\u00fcn kay\u0131tlar s\u0131rayla okunabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0131ral\u0131 ID ayr\u0131ca i\u015f bilgisi s\u0131zd\u0131r\u0131r. Bug\u00fcn 10432 numaral\u0131 sipari\u015f, yar\u0131n 10619 ise, rakibiniz g\u00fcnl\u00fck sipari\u015f say\u0131n\u0131z\u0131 kolayca hesaplar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir de da\u011f\u0131t\u0131k sistemler meselesi var. ID&#8217;yi veritaban\u0131 \u00fcretti\u011fi i\u00e7in kayd\u0131 olu\u015fturmadan ID bilinmez. Birden fazla veritaban\u0131n\u0131 birle\u015ftirmek gerekti\u011finde \u00e7ak\u0131\u015fmalar ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rastgele UUID&#8217;nin sorunu<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">UUIDv4 bu problemlerin hepsini \u00e7\u00f6zer. Tahmin edilemez, her yerde \u00fcretilebilir, \u00e7ak\u0131\u015fma ihtimali pratikte s\u0131f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama rastgele olmas\u0131 index i\u00e7in k\u00f6t\u00fc bir haberdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her yeni kay\u0131t B-tree&#8217;nin rastgele bir yerine yerle\u015fir. Index sayfalar\u0131 s\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcn\u00fcr, doluluk oran\u0131 d\u00fc\u015fer, s\u0131cak sayfalar bellekte tutulamaz. Tablo b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e insert performans\u0131 belirgin \u015fekilde d\u00fc\u015fer. Yazma yo\u011fun tablolarda bu fark ciddi boyutlara ula\u015fabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">16 byte&#8217;l\u0131k bir anahtar, 8 byte&#8217;l\u0131k bir bigint&#8217;e g\u00f6re her index&#8217;te ve her foreign key&#8217;de iki kat yer kaplar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">UUIDv7<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">RFC 9562 ile standartla\u015fan UUIDv7, ilk 48 bitinde milisaniye cinsinden zaman damgas\u0131 ta\u015f\u0131r. Geri kalan\u0131 rastgeledir.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>0192c8a4-7f3e-7b21-9a4c-3e8f12d6a0b5\n\u2514\u2500\u2500 timestamp \u2500\u2500\u2518<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaman s\u0131ral\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yeni kay\u0131tlar index&#8217;in sonuna yak\u0131n bir yere eklenir. Auto increment&#8217;e yak\u0131n bir insert davran\u0131\u015f\u0131 elde edilir. Ama yine her yerde \u00fcretilebilir ve tahmin edilmesi zordur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PostgreSQL 18 ile <code>uuidv7()<\/code> fonksiyonu yerle\u015fik geldi. Daha eski s\u00fcr\u00fcmlerde uygulama taraf\u0131nda \u00fcretmek de kolay. Java&#8217;da birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fct\u00fcphane bunu tek sat\u0131rla sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir uyar\u0131: UUIDv7 olu\u015fturulma zaman\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Kayd\u0131n ne zaman olu\u015fturuldu\u011fu hassas bir bilgiyse bunu hesaba katmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130ki ID kullanmak<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baz\u0131 sistemler i\u00e7eride bigint, d\u0131\u015far\u0131da ayr\u0131 bir public ID kullan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code>id         BIGINT   -- join ve foreign key i\u00e7in\npublic_id  UUID     -- API ve URL i\u00e7in<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u00e7eride k\u00fc\u00e7\u00fck ve h\u0131zl\u0131 anahtarlar, d\u0131\u015far\u0131da tahmin edilemeyen kimlikler. Bedeli her tabloda ek bir unique index ve iki ID aras\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm disiplini.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Benim tercihim<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yeni projelerde \u00e7o\u011funlukla UUIDv7 kullan\u0131yorum. Tek bir kimlik hem i\u00e7eride hem d\u0131\u015far\u0131da i\u015f g\u00f6r\u00fcyor, index davran\u0131\u015f\u0131 makul ve kay\u0131tlar olu\u015fturulmadan \u00f6nce ID bilinebiliyor. Bu son madde \u00f6zellikle outbox ve event tabanl\u0131 ak\u0131\u015flarda i\u015fleri kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7ok y\u00fcksek yazma hacmi ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck tablolar varsa, bigint&#8217;in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 alan tasarrufu h\u00e2l\u00e2 anlaml\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Primary key bir kez se\u00e7ilir ve neredeyse hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirilmez. Bu y\u00fczden ilk g\u00fcnden \u00fczerinde birka\u00e7 dakika d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Auto increment ID&#8217;ler tahmin edilebilir, rastgele UUID&#8217;ler index&#8217;i da\u011f\u0131t\u0131r. UUIDv7 neden iyi bir orta yol ve primary key se\u00e7erken nelere bakmak gerekir?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":101,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-veritabani"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":191,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions\/191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akifsen.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}