“Yedeklerimiz var mı?”
“Evet, her gece otomatik alınıyor.”
“En son ne zaman geri yükledik?”
Sessizlik.
Bu konuşma birçok ekipte yaşanıyor. Yedekleme bir kez kurulmuş, çalıştığı varsayılıyor. Ta ki gerçekten ihtiyaç duyulana kadar.
Yedek, geri yüklenene kadar sadece bir umuttur
Yedeklerin başarısız olmasının birçok sebebi olabilir.
Yedekleme script’i aylar önce bir hata vermeye başlamış ama bildirim kimseye gitmemiş.
Yedek dosyası oluşmuş ama bozuk.
Yedek alınıyor ama veritabanının bir kısmı, yeni eklenen bir şema veya ayrı bir veritabanı, kapsamın dışında kalmış.
Yedek var ama şifreleme anahtarı başka bir yerde ve kimse nerede olduğunu bilmiyor.
Yedek var, geri yükleme çalışıyor, ama 2 TB’lık bir veritabanının geri yüklenmesi 14 saat sürüyor.
Bunların hiçbiri, gerçekten geri yükleme denenmeden fark edilmez.
RPO ve RTO
Yedekleme stratejisi iki soruyla başlamalı.
RPO (Recovery Point Objective): En fazla ne kadarlık veri kaybını kabul edebiliriz? Gece 02:00’de alınan yedek ile öğleden sonra yaşanan bir felakette, 12 saatlik veri kaybolur.
RTO (Recovery Time Objective): Sistem en fazla ne kadar süre kapalı kalabilir?
Bu değerler teknik ekip tarafından değil, iş tarafıyla birlikte belirlenmeli. Bir e-ticaret sitesi için birkaç dakikalık veri kaybı bile kabul edilemez olabilir. Bir iç raporlama sistemi için bir günlük kayıp tolere edilebilir.
Gecelik bir yedek, 24 saatlik RPO demektir. Çoğu üretim sistemi için bu yeterli değil.
Point-in-time recovery
PostgreSQL’de düzenli base backup’lar ile birlikte WAL arşivleme yapıldığında, veritabanı herhangi bir ana geri döndürülebilir.
recovery_target_time = '2026-10-26 14:29:00'
Biri yanlışlıkla bir tabloyu sildiyse, veritabanı silme işleminden bir dakika öncesine geri yüklenebilir. RPO dakikalar seviyesine iner.
pgBackRest ve WAL-G gibi araçlar bu süreci yönetmeyi kolaylaştırıyor. Yönetilen veritabanı servisleri, RDS veya Cloud SQL gibi, point-in-time recovery’yi genellikle hazır sunuyor.
Replica bir yedek değildir
Sık yapılan bir varsayım: “Replica’mız var, veri iki yerde.”
Replica, donanım arızasına karşı koruma sağlar. Ama yanlışlıkla çalıştırılan bir DELETE sorgusu, milisaniyeler içinde replica’ya da uygulanır. Bir uygulama hatası verileri bozuyorsa, replica da aynı bozuk veriye sahip olur.
Yedekler, zamanda geriye gidebilmeyi sağlar. Replica’lar sağlamaz.
Geri yükleme testi
Benim önerim, geri yüklemenin düzenli ve mümkünse otomatik olarak test edilmesi.
Haftada bir, en son yedek ayrı bir ortama geri yüklenir. Geri yüklenen veritabanı üzerinde birkaç kontrol sorgusu çalıştırılır: tablo sayıları, son kaydın tarihi, kritik tabloların satır sayıları.
Geri yükleme süresi ölçülür ve RTO hedefiyle karşılaştırılır.
Bu süreç bir kez kurulduğunda, yedeklerin çalıştığına dair gerçek bir kanıt üretir. Ayrıca acil durumda kimin ne yapacağı bir runbook olarak belgelenmiş olur.
Yedekler de korunmalı
Fidye yazılımı saldırıları artık yedekleri de hedefliyor. Ana sisteme erişen bir saldırgan, aynı kimlik bilgileriyle yedeklere de erişip onları silebilir.
Yedeklerin farklı bir hesapta, farklı kimlik bilgileriyle ve mümkünse değiştirilemez şekilde saklanması önemli. S3 Object Lock gibi özellikler, belirli bir süre boyunca yedeklerin silinmesini engelliyor.
Yedekleme bir sigorta poliçesi gibi.
Ama poliçenin gerçekten ödeme yapıp yapmayacağını, ancak bir hasar anında öğreniyorsanız, aslında elinizde bir poliçe yok.
