Production loglarında ara sıra şu hata görünüyor:

ERROR: deadlock detected
DETAIL: Process 18421 waits for ShareLock on transaction 99812;
blocked by process 18437.
Process 18437 waits for ShareLock on transaction 99809;
blocked by process 18421.

Günde birkaç kez. Kullanıcıların çok küçük bir kısmı etkileniyor.

Genellikle “retry ekleyelim” denilip geçiliyor.

Retry gerçekten gerekli. Ama deadlock’un neden oluştuğunu anlamak, onu çoğu zaman tamamen ortadan kaldırmayı sağlıyor.

Döngüsel bekleme

Deadlock’un tarifi basit.

Transaction 1, A satırını kilitler.

Transaction 2, B satırını kilitler.

Transaction 1, B satırını kilitlemek ister ve bekler.

Transaction 2, A satırını kilitlemek ister ve bekler.

İkisi de diğerinin bitmesini bekliyor. Hiçbiri bitemez.

Veritabanı bu döngüyü tespit eder ve transaction’lardan birini sonlandırır. PostgreSQL bunu deadlock_timeout süresi kadar bekledikten sonra kontrol eder, varsayılan değeri 1 saniye.

Tipik örnek: para transferi

transfer(from, to, amount):
  UPDATE accounts SET balance = balance - amount WHERE id = from;
  UPDATE accounts SET balance = balance + amount WHERE id = to;

Ali, Ayşe’ye para gönderiyor. Aynı anda Ayşe de Ali’ye para gönderiyor.

Birinci transaction önce Ali’nin hesabını kilitler. İkinci transaction önce Ayşe’nin hesabını kilitler. Sonra ikisi de diğer hesabı ister.

Kod doğru. Mantık doğru. Ama kilitler farklı sırayla alınıyor.

Kilit sırası

En etkili çözüm, kilitleri her zaman aynı sırayla almaktır:

first  = min(from, to)
second = max(from, to)

SELECT ... WHERE id = first  FOR UPDATE;
SELECT ... WHERE id = second FOR UPDATE;

Artık her iki transaction da önce küçük ID’li hesabı kilitlemeye çalışır. Biri bekler ama döngü oluşmaz.

Birden fazla satır güncellenen toplu işlemlerde de aynı prensip geçerli. Satırları ID’ye göre sıralayıp öyle güncellemek, aynı satır kümesine dokunan paralel işler arasındaki deadlock’ları büyük ölçüde önler.

Gizli kilitler

Bazen kodda açık bir kilit yoktur ama deadlock oluşur.

Foreign key kontrolleri, referans verilen satırda paylaşımlı kilit alır. Bir sipariş kalemi eklerken sipariş satırı da dolaylı olarak kilitlenir.

Unique index’e yapılan eşzamanlı insert’ler, aynı değer için birbirini bekleyebilir.

ORM’ler, flush sırasında güncellemeleri koddaki sıradan farklı bir sırayla gönderebilir. Hibernate’in hibernate.order_updates ayarı güncellemeleri entity tipine ve ID’ye göre sıralayarak bu belirsizliği azaltır.

Transaction’ları kısa tutmak

Bir transaction ne kadar uzun sürerse, kilitleri o kadar uzun tutar ve başka transaction’larla çakışma ihtimali o kadar artar.

Transaction içinde dış servis çağırmak, büyük bir dosyayı işlemek veya kullanıcı etkileşimi beklemek, deadlock ihtimalini doğrudan artırır.

Kısa transaction’lar sadece deadlock’u değil, genel lock beklemelerini ve connection pool tükenmesini de azaltır.

Retry yine gerekli

Bütün önlemlere rağmen deadlock’lar tamamen yok olmayabilir. Bu yüzden deadlock hatası alan transaction’ı tekrar denemek doğru bir pratik.

Burada önemli olan, transaction’ın tamamının baştan çalıştırılması. Sadece başarısız olan sorguyu tekrarlamak işe yaramaz. Transaction zaten geri alınmıştır.

PostgreSQL’in log_lock_waits ayarı, deadlock_timeout süresinden uzun bekleyen kilitleri loglar. Deadlock olmadan önce bile kilit çekişmesinin nerede yaşandığını görmek için faydalıdır.

Deadlock hatası, veritabanının size iki iş akışının aynı kaynaklara farklı sırayla eriştiğini söylemesidir.

Bu bilgiyi sadece retry ile bastırmak yerine, erişim sırasını düzeltmek için kullanmak gerekir.