Şu kodu çalıştırın:
System.out.println(0.1 + 0.2);
Çıktı:
0.30000000000000004
Bu bir Java hatası değil. JavaScript’te, Python’da ve IEEE 754 standardını kullanan hemen her dilde aynı sonucu alırsınız.
double ve float tipleri sayıları ikili tabanda saklar. 0.1 gibi onluk tabandaki basit bir kesir, ikili tabanda sonsuz uzunlukta bir sayıdır. Tam olarak temsil edilemez, en yakın değer saklanır.
Bilimsel hesaplamalarda bu küçük fark genellikle önemsizdir.
Parada ise önemlidir.
Kuruşlar birikir
Tek bir işlemde hata milyarda bir kuruş seviyesindedir. Ama binlerce işlem toplandığında, faiz hesaplandığında veya tutarlar bölündüğünde bu hatalar birikir.
Bir raporda toplam 10.000,00 TL görünürken satırların toplamı 9.999,99 TL çıkar. Muhasebe ekibi farkın nereden geldiğini sorar ve kimse açıklayamaz.
Daha kötüsü, karşılaştırmalar beklenmedik sonuç verir:
if (balance >= amount) ...
Bakiye 100.00, tutar 100.00 olsa bile, hesaplama yollarına bağlı olarak balance değeri 99.99999999999999 olabilir ve işlem reddedilir.
BigDecimal
Java’da para için doğru tip BigDecimal.
BigDecimal a = new BigDecimal("0.1");
BigDecimal b = new BigDecimal("0.2");
a.add(b); // 0.3
Burada önemli bir tuzak var: BigDecimal mutlaka string’den oluşturulmalı.
new BigDecimal(0.1)
// 0.1000000000000000055511151231257827...
double değerden oluşturulduğunda, hatalı değer olduğu gibi BigDecimal‘e taşınır. BigDecimal.valueOf(0.1) daha güvenlidir ama en temiz yol değerin hiç double‘a dönüşmemesidir.
Bir diğer tuzak equals:
new BigDecimal("1.0").equals(new BigDecimal("1.00")) // false
equals scale’i de karşılaştırır. Tutar karşılaştırmaları için compareTo kullanılmalı.
Yuvarlama bir iş kuralıdır
100 TL’yi üç kişiye bölün.
33.33 + 33.33 + 33.33 = 99.99
Bir kuruş nereye gitti?
Bu soru teknik değil. Kalan kuruşun hangi kişiye ekleneceği, faturalarda hangi yuvarlama yönteminin kullanılacağı, vergi hesabının satır bazında mı toplam üzerinden mi yapılacağı iş kurallarıdır.
RoundingMode.HALF_UP, HALF_EVEN gibi seçenekler var. Bankacılıkta sık kullanılan HALF_EVEN, çok sayıda işlemde yuvarlama hatalarının birikmesini azaltır. Hangisinin kullanılacağı açıkça belirlenmeli ve kodda tek bir yerde tanımlanmalı.
Veritabanında
Veritabanında FLOAT veya DOUBLE PRECISION yerine NUMERIC kullanılmalı:
amount NUMERIC(19, 4)
Alternatif bir yaklaşım, tutarı en küçük birim cinsinden tam sayı olarak saklamak:
amount_minor BIGINT -- 12550 = 125,50 TL
Stripe gibi birçok ödeme API’si bu yaklaşımı kullanıyor. Hesaplamalar tam sayılarla yapılır, hata oluşmaz. Ama her para biriminin ondalık basamak sayısı farklıdır. Japon yeninde kuruş yoktur, bazı para birimlerinde üç ondalık basamak vardır.
Para birimi tutarın parçasıdır
Son olarak, tutarı para biriminden ayrı düşünmemek gerekir.
100 bir tutar değildir. 100 TRY bir tutardır.
Farklı para birimlerindeki tutarları yanlışlıkla toplamak, tip sistemi seviyesinde engellenebilir. JavaMoney gibi kütüphaneler veya basit bir Money value object’i, tutar ve para birimini her zaman birlikte taşır.
Para hesapları, yazılımda küçük hataların en görünür sonuçlar doğurduğu yerlerden biri.
Ve bu hataların çoğu, yanlış bir veri tipi seçimiyle daha ilk gün başlıyor.
